Logo of Phú Thọ Logo of Phú Thọ

Cướp bông ném chài- Lễ hội đậm nét thời Hùng Vương

Thứ ba, 23/04/2019, 09:03:46
Print + | - Font Size: A
Cướp bông ném chài- Lễ hội đậm nét thời Hùng Vương

Cướp bông ném chài- Lễ hội đậm nét thời Hùng Vương

A Font Size: - | +

t16-le-oanh-01-1555056681
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, đền Vân Luông vẫn giữ được nét kiến trúc cổ.

PTĐT - Phường Vân Phú, thành phố Việt Trì - nơi được truyền là vùng đất trung tâm của kinh đô thời các Vua Hùng dựng nước hiện còn giữ được nhiều di tích, phong tục mang đậm nét thời Hùng Vương; trong số ấy, di tích lịch sử cấp Quốc gia đình Vân Luông thể hiện rõ nét nhất tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương với lễ hội cướp bông ném chài.

Đền Vân Luông ở khu 7, phường Vân Phú, thành phố Việt Trì thờ 3 vị Vua Hùng: Cao Sơn Đại Vương, Ất Sơn Đại Vương, Viễn Sơn Đại Vương và thờ 2 vị thành hoàng - bản thổ là: Phúc Long thần, Hảo Long thần. Trong đền hiện còn nhiều di vật quý về lịch sử và văn hoá nghệ thuật. Cùng với đó, liên quan đến đền Vân Luông, nhân dân trong làng còn giữ 1 quyển Hương ước soạn năm 1894 (Thành Thái thứ 6) và một số bài văn tế: Văn tế Vua Thần Nông trong lễ cầu mùa mùng 3 Tết hàng năm, văn tế thượng điền dùng vào lễ xuống đồng tháng 11 hàng năm, văn tế nghinh thần hoàn cung doanh (rước vua về cung), văn tế thổ thần vào dịp lễ đầu xuân để cầu bình an... 

Có thể nói đình Vân Luông là di tích mang đậm dấu ấn của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, được thể hiện rõ nét từ truyền thuyết hình thành đến lối kiến trúc. Gây ấn tượng sâu sắc, đặc trưng nhất của đền Văn Luông là lễ hội cướp bông, ném chài được tổ chức vào ngày mùng 3 tháng Giêng hàng năm. Đây là một diễn xướng văn hoá dân gian nhằm diễn lại cảnh vua tôi cùng quây quần ăn Tết, chúc Tết đầu xuân với dân làng và cảnh Vua Hùng cùng dân làng đưa tiễn Sơn Tinh về núi Tản với những nghi thức cúng tế được truyền lại bao đời.

Truyền thuyết kể rằng, vào một ngày đầu tháng Giêng, Vua Hùng cùng con rể là Tản Viên và quần thần đi săn bắn đầu xuân. Đến đất làng Vân Luông, Vua Hùng cùng đoàn săn bỗng thấy một đàn lợn rừng xuất hiện, hùng hổ xông thẳng vào đoàn vua tôi. Vua Hùng giương cung định bắn, nhưng Tản Viên nhanh tay ngăn lại và xin phép vua cha cho được trổ tài. Vua vừa gật đầu, Tản Viên đã nhanh nhẹn tay không thoắt xông vào bắt sống con lợn đầu đàn. Số lợn còn lại sợ hãi, tan tác vào rừng. Thấy vậy, Vua Hùng rất bằng lòng và khen ngợi. Lập tức ban truyền lệnh giết lợn ăn mừng. Thịt lợn được chia ra sáu phần, dùng năm phần khao quân và dân chúng sở tại, còn một phần gửi Tản Viên mang về biếu mẹ. Cũng chính vì lý do ấy mà lễ vật dâng cúng hàng năm trong ngày hội đền bắt buộc phải có lợn đen. Lợn làm đồ tế được chọn lựa kỹ lưỡng bởi 1 đội gồm 9 bô lão trong làng và giao cho một gia đình (cũng được xét chọn cẩn thận) chăm nuôi chu đáo cho đến ngày lễ hội. Cũng từ ngày đó, mọi người phải gọi vật nuôi nơi đây là... “Ông Lợn”! Vào ngày mùng 3 tháng Giêng chính hội, việc mổ “ông lợn” được tiến hành cẩn trọng... 


t16-le-oanh02-1555056708
Lễ hội cướp bông ném chài được tổ chức hàng năm tại đền Vân Luông, phường Vân Phú, TP Việt Trì thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn và gắn với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.

Sau khi hoàn thành các nghi lễ cúng tế trong đền, dân làng sẽ tổ chức hội cướp bông và ném chài ở phía ngoài sân. Đây được xem là 2 hoạt động gắn với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, gắn với nền nông nghiệp lúa nước có từ lâu đời cũng như mong muốn chiếm lĩnh, làm chủ thiên nhiên từ thời các Vua Hùng dựng nước. Tục cướp bông để cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu… Theo quan niệm của dân làng, ai cướp được đũa bông là nhà đó may mắn quanh năm, nuôi lợn lợn lớn, chăm gà gà sai, mùa màng tươi tốt. Vì thế, tục cướp bông luôn được chờ đợi và đông đảo người dân tham gia.

Tục ném chài nhằm tái hiện lại hình ảnh đi săn của Vua Hùng và Đức Thánh Tản được chuẩn bị kỹ lưỡng gồm 3 người đàn ông được lựa chọn để đóng thành 1 củ sát và 2 củ hờ. Củ sát được xem như loài “thú dữ” bị dân làng ném đá để xua đuổi sẽ ngồi quay lưng về phía dân làng, cách chừng 50 - 60m, trước ngực ôm chặt chiếc lệnh làng. Sau khi để dân làng ném xong, củ sát đi trước gõ chiêng cùng 2 củ hờ đi xuống phía bờ sông thả thuyền rồng có 2 rọ thịt, 1 thịt sống, 1 thịt chín để gửi về biếu mẹ Đức Thánh Tản Viên theo đường thủy. Thông qua lễ hội dân làng có dịp để thao luyện nghề săn bắn nhằm ngăn chặn thú dữ phá hoại mùa màng, bảo tồn cho cộng đồng có cuộc sống bình yên, an hưởng thái bình.  

Để bảo tồn, gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống đồng thời thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, tưởng nhớ công ơn to lớn của các bậc tiền nhân trong quá trình dựng xây đất nước, hàng năm chính quyền, nhân dân phường Vân Phú đều tổ chức nghi lễ dâng cúng lễ vật và hội cướp bông ném chài. Ông Lưu Văn Hùng - Phó Chủ tịch UBND phường Vân Phú cho biết: “Việc duy trì, tổ chức tốt lễ hội đền Vân Luông không chỉ nhằm tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu về tiềm năng du lịch của thành phố Việt Trì, mà còn giáo dục truyền thống, lịch sử, văn hóa, những nét đẹp của phong tục tập quán của Đất Tổ cho thế hệ sau; tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp giao lưu hợp tác đầu tư, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của di tích…”.

Lệ Oanh

Ý kiến bạn đọc ( 0 )
Bình luận bài viết
CAPTCHA Image security
TIN LIÊN QUAN
rss - Trở về đầu trang